احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
253
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
جمعه 26 نوامبر 1915 ( 18 محرم 1334 قمرى - 3 قوس توشقانئيل ) تلگراف مستوفى الممالك رئيس الوزراء بعموم ولايات : « از باغ طهران دولتى شب 3 قوس توشقانئيل متحد المال بعموم فرمانفرمايان و حكام ولايات براى رفع نگرانى عموم اعلام ميدارد كه مناسبات دولت عليه با دولتين روس و انگليس برقرار و در پيشرفت مقاصد مذاكراتى كه در جريان است اطمينانبخش است . حسن رياست وزراء . شنبه 27 نوامبر 1915 - ( محرم 1334 - 4 قوس توشقانئيل ) امروز سه ساعت قبل از ظهر پرنس رويس وزيرمختار آلمان بهمراهى دكتر ايلبرگ طبيب سفارت و مسيو زاندهر و مادام ولفينگر از قم به طرف سلطانآباد عراق حركت كردند نگارنده بواسطه كسالت عزيمت خويش را به چند روز بعد موكول نمودم . وزيرمختار به من مأموريت داد امور سفارت را اعم از وصول و ايصال مخابرات و نظارت بر سازمانهاى مهاجرت كفالت كنم و نتيجه اقدامات خويش را همهروزه به سلطانآباد تلگراف نمايم . وزيرمختار قبل از عزيمت دعوتى از لسان الملك مدير كل وزارت جنگ ( لسان سپهر ) كه به قم مهاجرت كرده بود نمود و از او خواهش كرد موقع ورود بطهران با نفوذى كه در ميان رجال آزاديخواه دارد مانع پيوستن دولت ايران به متفقين شود و بتوسط دوست خودش شاهزاده نصرة السلطنه دربار و كابينه را از چنين اقدام ناصواب برحذر دارد و خود در طهران با مسيو زمر دفتردار سفارت آلمان تماس داشته باشد . يكشنبه 28 نوامبر 1915 - بيستم محرم 1334 قمرى امروز كميته دفاع ملى آخرين تلگرافهاى و اصل از نقاط مختلفه مملكتى را نزد نگارنده فرستاد كه كليشه آن با مهر كميته عينا بطبع ميرسد